+31 (0) 621294377
journalist, Amsterdam

Catherine Lacey: ‘Verdwijnen heeft geen zin.’

2016 ⋅ Interview

Interview Catherine Lacey zoals verschenen op Mindshakes.
Fotografie: Lauren Volo

Niemand is ooit verloren van de jonge Amerikaanse schrijver Catherine Lacey is ‘een van de meest veelbelovende romans van het jaar’. Althans, als we The Wall Street Journal mogen geloven. En de New Yorker trouwens ook. Oh, en The Guardian vergeleek haar introspectieve zoektocht met de stijl van Samuel Beckett, maar dan met een eigen handschrift. Dat klinkt goed.

Hoofdpersonage Elyria is 28 als ze zomaar besluit, om een enkele reis naar Nieuw-Zeeland te boeken en haar New Yorkse leventje, haar man en haar werk, de rug toe te keren. Elyria, wandelt langs de snelweg, slaapt in een schuur, probeert te liften en heeft vreemde gesprekken met mafkezen, engerds en helpers. Waarom doet ze dit?

Wat dit verhaal bijzonder maakt is niet de populaire thematiek van ‘de persoonlijke zoektocht.’ Het is de verfrissende, nihilistische gedachtengang waarmee ze de reis en haar gedrag, van een afstand observeert en bevraagt. Het hele verhaal speelt zich af in het hoofd van de ik-persoon en daarin lijkt niets ‘meaningful’ of in dienst van een bestemming.

“(…) ik raakte zo gewend aan de voorbijrijdende auto’s dat ik vergat dat het hele doel was in een auto te stappen en ergens heen te gaan, maar niets volgde op iets anders – er passeerde een auto, dan nog een, maar alle auto’s kwamen en gingen alleen. En ik stond hier. En niets had mij gevolgd – ik was een menselijk non sequitur – zinloos en misplaatst, een slechte grap, een grap zonder doel”
Catherine Lacey ontkent dat haar boek autobiografisch is, maar ze heeft wel gelift in Nieuw-Zeeland en de heerlijke hersenspinsels van haar karakter Elyria, zijn haast niet van Catherine’s spreektaal te onderscheiden. Vorige week ontmoette ik haar bij haar Nederlandse uitgeverij Das Mag. We hadden het over het bestaan van het nut, schrijven, en het nut van schrijven.

Catherine, het lijkt alsof je het boek in een keer hebt geschreven, zo natuurlijk leest het.

‘Wow, dankje! Ik moet zeggen, dat ik grote delen van het boek ook in een keer heb geschreven. Het kwam er gewoon uit! Vooral de gedeelten over Elyria’s man, haar jongere zus en haarzelf. Misschien zijn het de passages die het dichtst bij mijn eigen leven lagen. Toen ik begon met schrijven, wist ik van te voren niet wat ik ermee moest. Pas toen ik heel veel losse fragmenten had, dacht ik: “dit wordt een boek.”’

Als alle beslissingen prima zijn, dan wordt het bijna onmogelijk om een keuze te maken.
Is Elyria’s gedachtengang ook de jouwe? Of heb je die moeten trainen?
‘Beide. Maar ik denk zelf ook vaak in cirkels. Soms als ik een koffie wil bestellen, kom ik er gewoon niet uit! Dan sta ik daar en denk ik: “wat maakt het eigenlijk uit, voor de wereld, welke koffie ik neem?” Als alle beslissingen prima zijn, dan wordt het bijna onmogelijk om die keuze te maken.’

En waar denk je nu dan aan?

‘Soms besef ik hoe raar het moment is waarin ik leef. Ik voel me de hele tijd zo vreemd. Nu ook!’ Catherine wijst naar haar boek. ‘Want hoe is het mogelijk dat iets dat voortkwam uit mijn fantasie, nu in een andere taal, die ik niet spreek, hier op tafel ligt! En jij interviewt me nu over dit boek, maar in deze versie kan ik het zelf niet eens lezen! Het leven wordt steeds gekker.’

Hoe is het om je eigen roman te lezen? In het Engels dan.
‘Hmm… De schrijver: ik toen, wordt steeds meer iemand anders dan ik nu. Als je begrijpt wat ik bedoel. Tijdens het schrijven was ik er natuurlijk continu mee bezig. Catherine lacht hard: ‘maar ik vind het ook nu nog steeds een interessant boek.’

Vlak voordat je aan je boek begon, besloot je om eitjes te doneren aan vrouwen die zelf geen moeder kunnen worden. Waarom deed je dat?

‘Ik heb geen intrinsieke behoefte om me voort te planten. Dus ik dacht: “dan komen mijn eitjes misschien nog van pas.” En ook omdat ik met het geld dat ik daarmee verdiende, op reis kon naar Nieuw-Zeeland om mijn boek te schrijven! De ei-donatie was een bizarre ervaring, ik leerde veel over mijn eigen lichaam, en over de redenen waarop donorouders hun keuzes baseren. Het was vermoeiend en intens, je moet jezelf injecteren en testen op allerlei aandoeningen. Na twee keer mijn eitjes af te hebben gestaan, vond ik het wel weer mooi geweest. Ik heb er mijn eerste grote stuk over geschreven. ’

Hoe vind je het dat er misschien wel Amerikaanse kindjes bestaan waarvan jij de biologische moeder bent?

‘Dat vind ik helemaal oké; ik voel geen eigendom over mijn genen. Ik had toch ook geen controle over mijn eigen geboorte? Het belangrijkste aspect van ouderschap is niet zozeer biologisch, maar het feit dat je aanwezig bent voor je kind. Alle mensen op aarde hebben trouwens ongeveer hetzelfde DNA. We verschillen zelfs nauwelijks van een boom, dus de genetische verschillen binnen het menselijke ras, die vind ik niet echt relevant.’

Je bent nog nuchterder dan de gemiddelde Nederlander. Hoe ervaar je het succes van je boek?

‘Oh dankje. Misschien dat ik het hier daarom zo fijn vind! Weetje, niemand verwachtte echt iets van een klein, duister boekje zonder plot. Dus het is een wonder te noemen dat men het wilde publiceren. Het verhaal is op de een of andere manier de wereld ingekomen, maar dat zegt helemaal niets over mij. Het betekent niet dat ik een goed mens ben, of dat het beter met me gaat dan daarvoor. Het betekent ook niet dat ik nu officieel ‘geslaagd’ ben in het leven. Als niemand het had gelezen, was het dan een ander boek geweest? Had dat dan iets gezegd over wie ik ben?’Catherine Lacey

 

Je bent alweer met je tweede roman bezig. Waar gaat die over?

‘Jaaaa! Het verhaal is bijna af. Ik moet nog een paar dingen aanpassen, mijn uitgever heeft nog een beetje moeite met de naam: The Answers, haha. Maar ik denk dat ik het gewoon zo houd, het gaat over meerdere personages die onmogelijke vragen moeten beantwoorden.’

En kunnen we dan ook op antwoorden rekenen?

‘Nou, op heel veel vragen is helemaal geen antwoord. “Wat is de ideale manier om lief te hebben?” Of: “Wie ben ik?” Ik weet niet waarom ik schrijf, maar misschien is het een manier om mensen te begrijpen. En waarom we toch allemaal zo op zoek zijn naar antwoorden.’

Wil je meer van het brein van Catherine Lacey? Haar debuutroman Niemand is ooit verloren is in Nederland uitgegeven door Das Mag.