+31 (0) 621294377
journalist, Amsterdam

Het Misselijke Schouwspel rondom Sylvana Simons

2016 ⋅ Tekst

Het gaat zo goed, in Nederland, met onze tolerante volksaard en zo. Maar waarom werd Sylvana Simons dan precies aan de schandpaal genageld?

‘Een tropische verrassing’
Gelderland, jaren zestig. Mijn vader zit in de vierde klas en de leraar heeft een mededeling: “Kinderen, vandaag komt er een neger op bezoek.” De hele klas mag hem vragen stellen en zelfs aan zijn haren en neus voelen. ‘Vond je dat niet raar pap?’ vroeg ik. ‘Ja, maar ook wel interessant. Ik herinner me dat hij heel aardig was, hij trakteerde ons op iets lekkers.’ Na een uurtje is de visite afgelopen en verlaat de zwarte meneer het klaslokaal, uit het raam zien de 10-jarige kinderen dat hij op zijn fiets stapt, hij draait zich en zwaait ze uit. Het is weer tijd voor sommen.

55 jaar later in Amsterdam. Op een verjaardag zegt iemand die ik goed ken: “Haa Lau! Je hebt een tropische verrassing meegenomen!” De kennis heeft het over mijn zwarte vriendin uit Amerika die ik meebreng naar het feestje. Ik weet niet zo goed wat ik met deze opmerking aan moet, maar de sfeer is verder goed en we gaan om 3 uur pas naar huis. Het is winter, het regent pijpenstelen, dus samen nemen we een taxi. Als we zitten kijkt ze beduusd en reageert ze chagrijnig.

Wat is er aan de hand? “Dutch people are fucking racist” zegt hij zachtjes.’ Toen ze eerder die avond op het balkon stond, raakte hij aan de praat met een Nederlands meisje, die dacht dat het leuk zou zijn om de volgende mop te vertellen: “Waarom hebben negers altijd rode ogen na de sex?” “Euh.. nou?” Antwoord: “door de PEPPERSPRAY!” Ze lachte, het was toch geinig? Oh wow! Heb ik je serieus beledigd?’ De Marokkaanse taxichauffeur hoort het verhaal en keert zich om. “Sorry dat ik meeluister dames.” But Holland is a bad place to have some colour.”

Blinde vlek
Ik moet denken aan de herinnering van mijn vader en worstel ermee. In de provinciale context van de jaren zestig, kan ik het ook wel een beetje begrijpen. De leraar wilde zijn leerlingen kennis laten maken met een zwarte man. Geruststellend zeggen witte mensen tegen zichzelf dat we nu veel verder zijn. “We leven in een multiculturele samenleving en iedereen is gelijk.” Maar in hoeverre is Nederland in essentie veranderd? Op een gezellige manier ‘de ander’ introduceren, maar na een uurtje wel weer over gaan tot de orde van de dag, je ziet het continu gebeuren. Wordt de ‘ander’ door het gros van de Nederlanders niet nog altijd gezien als een gast? Als gast op een feestje, als gast in een televisieprogramma, als artiest, een tropische verrassing?

Gelukkig zijn er steeds meer gekleurde Nederlanders die zich openlijk uitspreken over alledaags racisme. Het zijn mensen die niet langer de meewerkende, dankbare bezoeker van het klasje willen zijn, maar hun grenzen aangeven, ruimte opeisen en de dubbelzinnige maatschappelijke verwachtingen ontmaskeren. “Ik wil helemaal niet altijd gezellig doen. Het is namelijk 2016 en some shit is fucked up.” Rappers Typhoon, Fresku, Akwasi en Jiggy bijvoorbeeld, bundelen hun krachtenmet schrijver Ewald Vanvugt die in zijn boek Zwartboek van Nederlanders overzee al in de jaren tachtig zijn best deed om het slavernijverleden in de geschiedenisboeken te krijgen: de grote blinde vlek van Nederland. Iets waar nu, decennia later, veel interesse voor blijkt te zijn. Roofstaat, het nieuwe boek van Vanvugt, is een bestseller!


Zwarte pieten erin, Sylvana Simons eruit
Maar dan… dan speelt zich opeens een absurd schouwspel (made in Holland) omtrent Sylvana Simons af, die vorige week haar lidmaatschap van de politieke partij DENK bekendmaakte. Simons veranderde nu definitief van een steeds vervelender wordende gast tot kwaadaardige indringer die het huis, ‘het land’ uit moest worden getrapt. De ‘Sylvana Simons Uitzwaaidag’ Facebookgroep werd opgericht, ‘zwarte pieten erin, Sylvana eruit’ datum: 6 december, locatie: de zak van Sinterklaas. Deze groep telde 11.000 deelnemers voordat Facebook deze verwijderde. Maar ondertussen is er alweer een nieuwe. Met onder andere deze vreselijke poll:

 

Screen Shot 2016-05-23 at 1.43.12 PM

Wat mensen ook mogen vinden van haar aansluiting bij DENK of de standpunten van de partij; de bekendmaking opende een grot met primitieve volkswoede. Nederland voelt zich verraden. En Simons aan de schandpaal nagelen, gebeurt niet alleen via die Facebookpagina. Het gaat ook subtieler. Erotische foto’s van Simons boven ‘scherpe stukjes’ over haar politieke keuze. Een gerichte aanval op haar identiteit als zwarte vrouw, een lustobject die het lef heeft om het niet eens te zijn met alle gevestigde partijen in Nederland. ‘Hoe durft ze? Ze heeft het hier toch goed?’


Maar het ging net allemaal zo lekker! 
Het zijn reflexen die niet alleen aantonen hoe diep, maar ook hoe wijdverspreid de Nederlandse woede zit als ‘onze tolerante volksaard’ in twijfel wordt gebracht. Met aan de oppervlakte de vernederaars, die door schelden en wegpesten de aandacht naar zich toe trekken. Daarna, de verontwaardigden: ‘hoe durft iemand te denken dat Nederland racistisch is’? En dan de gezelligerds die niet snappen waarom er zo gezeurd moet worden. Het zijn onze vrienden op feestjes, buurvrouwen en ooms, mensen die moppen willen tappen en geen zin hebben om zich druk te maken.“Ja, ik vind het gewoon jammer” zegt dj Giel Beelen als hij bij De Wereld Draait Door met Sylvana Simons praat. “Het ging allemaal net zo lekker, en nu worden we weer in een hokje geduwd.” En hier vinden we misschien wel de moeilijkst te bestrijden ziektekiem van de Nederlandse ontkenning. Dat er mensen zijn die het allemaal net zo lekker vinden gaan.