+31 (0) 621294377
journalist, Amsterdam

White struggles: ‘Mag ik nog meezingen op Beyoncé?’

2016 ⋅ Tekst

Dit artikel verscheen op Mindshakes

Laura Kemp is op zoek naar een gedragscode voor witte mensen. Hierbij stuit ze op moeilijke vragen. Is het gepast om voluit mee te zingen op sommige nummers van Beyoncé’s nieuwe album? Om mee te lopen met een anti-racisme optocht? Wat straal je uit als je dreadlocks draagt?

Witte mensen zijn in de war. Want hoewel de betekenis van white privilege langzaam begint door te dringen, is er nog geen handleiding voor. Wel wordt white people steeds vaker geadviseerd om pas op de plaats te maken en ruimte te geven. Niet door dingen te doen, maar door dingen te laten. De laatste tijd is er veel interessants gebeurd. Van Beyoncéfans die zich moeten inhouden, tot een schuldbewuste Macklemore en een schrijfster die met pijn in het hart haar dreadlocks afknipte.


Chocola maken van Beyoncé’s Lemonade

Screen Shot 2016-05-03 at 8.05.53 PM

Beyoncé’s Lemonade is overal. Het beeldalbum is een spetterende shout out aan de kracht en het verdriet van de zwarte vrouw. Journalist Damon Young raadde witte schrijvers aan om een weekje te wachten voordat ze een think piece zouden schrijven“Beste witte journalisten en bloggers, klap je laptop dicht en maak een ommetje. Laat de eerste analyses van Lemonade over aan degenen over wie het gaat en geef daarna pas je eigen visie.” Een tikje beledigd gehoorzaamde ik en las de opinies, twitter feeds en discussies. Ik leerde dat Tina Knowles, Beyoncé’s moeder, als kind nog achterin de bus moest zitten. Dat is dus maar één generatie geleden! Ik las dat depressie onder zwarte vrouwen onevenredig veel voorkomt, dat tennisster Serena Williams (die in de video van het nummer Sorry prominent in beeld is) smakeloos wordt bespot door haar tenniscollega en dat Becky een codewoord is voor een witte vrouw die al dan niet je man afpakt. De rode draad tussen al deze nieuwe informatie, was de terugkerende boodschap van zwarte Beyoncé fans. ‘White people, Lemonade is not for you.’

Screen Shot 2016-05-05 at 12.27.31 AM

In Nederland vertolkte Christelle Munganyende dit gevoel in haar sterke columnreeks ’Niet je slaafje’. Ze schrijft: ‘Clips zoals deze moeten gevierd worden. En dat vieren betekent voor witte vrouwen ook: het podium laten aan de zwarte vrouw en meejuichen vanaf de zijlijn.’

Oké maar help! Zo veel witte Nederlandse meisjes dansten op schoolfeesten op Destiny’s Child en adoreren Beyoncé. En nu moeten ze zich inhouden? Wat betekent dat dan concreet?


Macklemore huilt

Macklemore in Thriftshop

Ook rapper Macklemore lag wakker van zijn witte privilege. Hij kreeg flink op zijn kop nadat hij in 2012 een Grammy won voor beste rapalbum. Volgens velen had niet hij, maar Kendrick Lamar moeten winnen. Want: niet alleen eigende Macklemore zich een zwarte kunstvorm toe, hij commercialiseerde deze en kreeg er meer erkenning voor dan de mensen over wie het zou moeten gaan. De gevoelige Macklemore voelde zich er zo rot over dat hij Kendrick sms’te en zijn excuses aanbood. “You got robbed. I wanted you to win. Dat hij deze sms daarna op Instagram zette, was wat minder tactisch. Waarom moest hij publiekelijk met zijn goede bedoelingen pronken? Vernederd en een tijdje off the radar, heeft Macklemore zoveel last gehad van white guilt dat zijn nieuwe album met name daar over gaat. Op This Unruly Mess Ive Made staat het 9 (!) minuten durende nummer ‘White Privilege II’ waarin hij zich hardop afvraagt of het gepast is om mee te lopen met een mars tegen politiegeweld van de Black Lives Matter-beweging. Hij rapt:

Is it my place to give my two cents?
Or should I stand on the side and shut my mouth?” (…)
“They’re chanting out, black lives matter, but I don’t say it back.
Is it okay for me to say? I don’t know, so I watch and stand
in front of a line of police that look the same as me.”

Toen het nummer uitkwam, had Macklemore zelfs de Black Lives Matter-beweging gemaild voor advies. De openbare respons kwam neer op: “We waarderen het gebaar, maar vinden het ook ironisch dat hij waarschuwt voor het overnemen van black culture, en dat doet via black culture (namelijk hip hop).”

This Unruly Mess I’ve made heeft nog maar 50.000 exemplaren verkocht. Was het allemaal nog maar zo simpel als de Thrift Shop.

Pogingen van witte mensen om zich aan te passen, gaan ook over kleding en haarkeuze. De discussie gaat dan over cultural appropriation; het toe-eigenen van elementen uit een minderheidscultuur door een meerderheidscultuur.


Is het oké om als wit persoon dreadlocks te dragen?

Source. I-stock

Toen Annah Anti-Palindrome nog dreadlocks had, voelde ze zich zich alternatief en vrijgevochten. Maar haar zwarte collega’s vonden het aanstootgevend. Hoezo? Ze stond toch volledig in haar recht? Een aantal discussies deden haar van gedachten veranderen. De gesprekken gingen ongeveer zo:

1. We leven in een vrij en multicultureel land. Zwarte vrouwen dragen ook ‘witte’ kapsels. Hoezo deze dubbele moraal?
Antwoord: Zwarte vrouwen hebben lang moeten aanhoren dat ze er alleen maar respectabel uit kunnen zien door aan witte schoonheidsidealen te voldoen. Door deze enorme sociale druk en de macht die witten hebben om schoonheidsidealen te bepalen, is het geen dubbele moraal.

2. Ja maar ik vind mijn dreadlocks mooi en ik stam af van Vikingen.
Antwoord: Kan wel zo zijn, maar in de USA is de geschiedenis van dreadlocks vooral gerelateerd aan de zwarte cultuur (Rastafari-beweging). Dreadlocks zijn een symbolisch verzet tegen de witte heerschappij. Als witte mensen dreadlocks dragen, wordt dit verzetssymbool gereduceerd tot een ‘trend’ waarmee je tijdelijk kunt spelen zonder dat je de boodschap van zwarte onderdrukking in acht neemt.

3. Ik draag mijn dreadlocks uit solidariteit
Antwoord: Ook al bedoel je het goed, de boodschap die je uitstraalt, heeft een negatieve bijsmaak. Als witte vrouw heb je altijd de ontsnappingsroute om er weer mainstream uit te zien. Die hebben wij niet. Als het ware ben je dus een culturele toerist.


Waarderen zonder toe-eigenen

De vraag die witte mensen zich zouden moeten stellen is: hoe kun je ‘appreciaten’ zonder te ‘appropriaten’? En waar ligt de grens? In hoeverre wordt ‘meedoen’ met actievoeren of het vieren van zwarte saamhorigheid nu echt gewaardeerd? Goede bedoelingen kunnen pijn doen. Houd je daar rekening mee? Op welke manier kun je solidair zijn zonder het podium te pakken?

Wie het weet mag het zeggen!